บทความหนังสือพิมพ์มติชนรายวัน
(วันที่ 8 มีนาคม 2528)
นิคม จันทรวิทุร
อาจารย์ป๋วย ผู้ใหญ่ที่มีน้ำใจต่อผู้ใช้แรงงาน
          บรรดาลูกศิษย์ลูกหาทั้งหลายที่ธรรมศาสตร์จะจัดงานระลึกถึงอาจารย์ป๋วยในโอกาสวันคล้ายวันเกิดในวันที่ 9 มีนาคมนี้ การชุมนุมครั้งนี้คงจะมีการพูดถึงผลงานของอาจารย์ป๋วยที่รับใช้ชาติบ้านเมืองด้านเศรษฐกิจ การเงิน การคลัง การศึกษาผู้เขียนจึงใคร่ที่จะกล่าวถึงบทบาทของอาจารย์ป๋วยอีกด้านหนึ่งซึ่งคนส่วนใหญ่ยังไม่ค่อยทราบกันดี

          ผู้เขียนไม่ได้เป็นลูกศิษย์อาจารย์ป๋วยเพราะช่วงเรียนกฎหมายที่ธรรมศาสตร์อาจารย์ป๋วยศึกษาอยู่ที่ประเทศอังกฤษแต่ก็ได้ทราบกิตติศัพท์ของท่านในฐานะคนเรียนเก่ง และดวงดาวใหม่ของ “มธก.” เมื่อท่านกลับจากอังกฤษมาสอนที่ธรรมศาสตร์ผู้เขียนก็ไปเรียนอยู่ที่สหรัฐอเมริกา

          เมื่อกลับจากการศึกษาและเริ่มทำงานที่กองแรงงานในปี 2498 ก็ได้ทราบถึงผลงานของอาจารย์ป๋วยซึ่งกำลังทำหน้าที่เป็นรองผู้ว่าการธนาคารแห่งประเทศไทย และต่อมาก็เข้ารับผิดชอบจัดระบบงบประมาณแผ่นดินจนได้รับแต่งตั้งเป็นผู้อำนวยการสำนักงบประมาณคนแรก

          ผู้เขียนมีโอกาสใกล้ชิดเป็นครั้งแรกในปี พ.ศ.2503 เป็นช่วงเวลาที่กองแรงงานได้เสนอให้รัฐบาลสนใจในปัญหาแรงงานและเริ่มงานด้านการวางแผนกำลังคน มีการแต่งตั้งคณะกรรมการแรงงานแห่งชาติซึ่งอาจารย์ป๋วยเป็นกรรมการทั้ง ๆ ที่อาจารย์ป๋วยดำรงตำแหน่งผู้ว่าการธนาคารแห่งประเทศไทย เป็นอำนวยการสำนักงบประมาณกรรมการบริหารสภาพัฒนาฯ อาจารย์ป๋วยก็มาร่วมประชุมทุกครั้งให้ข้อสังเกตที่น่าสนใจและเป็นประโยชน์เสมอ

          ผู้เขียนประทับใจในความเป็นกันเองให้เกียรติผู้น้อย แม้จะมีความเห็นคัดค้านแต่ก็พูดด้วยภาษาและสำนวนที่ต้องฟัง

          อาจารย์ป๋วยได้ให้ความสนใจในปัญหาแรงงานและการวางแผนกำลังคนอย่างมากสามารถเสนอให้รัฐบาลยอมรับเป็น “แผนของชาติ” รวมไว้ในแผนพัฒนาฉบับที่ 2 ช่วยให้มีการก่อตั้ง ส่วนการวางแผนกำลังคน “ขึ้นที่สภาพัฒนาฯ อาจารย์ป๋วยไม่แต่เพียงทุ่มเทการดำเนินงานด้านนโยบายเท่านั้น แต่พยายามเสาะแสวงหาบุคคลเหมาะสมมารับผิดชอบ โดยโอน ดร.พร้อม พานิชภักดิ์จากโรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้าฯ มาเป็นผู้อำนวยการคนแรก จากการวางแผนกำลังคนอาจารย์ป๋วยก็ผลักดันให้มีการวางแผนการศึกษาให้สอดคล้องกับสภาพและความต้องการของประเทศ

          ในช่วงเวลาดังกล่าวอาจารย์ป๋วยเป็นผู้หนึ่งที่มีส่วนผลักดันให้มีการก่อตั้งกรมแรงงานขึ้นในปี พ.ศ.2509 ตั้งแต่ปี 2509 เรื่อยมาผู้เขียนก็มีโอกาสติดต่อและรับคำปรึกษาจากอาจารย์ป๋วยอย่างใกล้ชิด ในปีพ.ศ.2511 ทางองค์การแรงงานระหว่างประเทศจัดประชุมนักวิชาการเพื่อพัฒนาการวางแผนกำลังคนขึ้นที่กรุงเทพฯ และได้เชิญให้อาจารย์ป๋วยเป็นผู้แทนจากประเทศไทย อาจารย์ป๋วยได้ให้ผู้เขียนเข้าร่วมเป็นที่ปรึกษาได้เห็นวิธีการเตรียมงานและความทุ่มเทของท่านในการรับหน้าที่ แม้จะเป็นการประชุมเล็ก ๆ ผู้เข้าร่วมประชุมชาวต่างประเทศต่างประทับใจอาจารย์ป๋วยในความสนใจของท่านด้วยกำลังคนและแรงงาน เมื่ออาจารย์ป๋วยเดินทางกลับมาประเทศไทยหลัง 14 ตุลาคม และได้รับแต่งตั้งให้เป็นสมาชิกนิติบัญญัติแห่งชาติ ผู้เขียนก็ได้มีโอกาสรับใช้ท่านในการเสนอร่างนโยบายด้านกำลังคนและแรงงานให้รวมไว้ในรัฐธรรมนูญฉบับปี 2517 กล่าวได้ว่ากฎหมายทางสังคมต่าง ๆ เช่น พ.ร.บ.แรงงานสัมพันธ์ พ.ศ.2518 ก็เป็นผลมาจากการผลักดันของอาจารย์ป๋วย

          ในการดำเนินงานด้านแรงงานช่วงปี 2517-2519 ในฐานะประธานคณะที่ปรึกษาเศรษฐกิจของรัฐบาลอาจารย์ สัญญาอาจารย์ป๋วยได้มิส่วนอย่างใกล้ชิดทั้งในระดับนโยบายและการแก้ปัญหา โดยเฉพาะได้ช่วยอาจารย์สัญญายุติวิกฤตการณ์แรงงานครั้งแรกในเดือนมิถุนายน 2517 ซึ่งมีการชุมนุมคนงานสิ่งทอจำนวน 50,000 คนที่ท้องสนามหลวงเรียกร้องให้รัฐบาลปรับค่าจ้างขั้นต่ำ นักศึกษาด้านแรงงานจะต้องจารึกบทบาทของอาจารย์ป๋วยในขณะที่ดำรงตำแหน่งประธานคณะกรรมการค่าจ้างในช่วงปี 2517/2518 อาจารย์ป๋วยได้ทำงานสำคัญมามากมายแต่เข้ารับหน้าที่อย่างกระตืดรือร้นและสนใจอย่างมาก ได้เชิญนักวิชาการมือดีมาร่วม และยังนำนักวิชาการจากธนาคารแห่งประเทศไทยมาช่วยในด้านการค้นคว้ารวบรวมข้อมูล

          ผู้เขียนยังจำได้ถึงการประชุมคณะกรรมการค่าจ้างที่ธนาคารแห่งประเทศไทยหลายครั้ง ซึ่งกว่าจะยุติได้ก็ใกล้ถึงเที่ยงคืนบ่อยๆ งานชิ้นสำคัญที่ท่านได้ทำก็คือ การกำหนดมาตรฐานการครองชีพสำหรับคนงานซึ่งเป็นพื้นฐานในการกำหนดค่าจ้างขั้นต่ำ

          ผู้เขียนได้ทำงานใกล้ชิดกับท่านในช่วงที่ท่านเป็นประธานคณะกรรมการค่าจ้าง และแม้ท่านพ้นตำแหน่งไปแล้ว ก็ยังไปติดต่อขอคำแนะนำอยู่ตลอดเวลา ในช่วงที่ท่านเป็นอธิการบดีมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ก็ได้รับใช้ท่านในการก่อตั้งสำนักงานแนะแนวอาชีพ กล่าวได้เป็นหน่วยงานแรงานหน่วยแรกที่จัดตั้งขึ้นในมหาวิทยาลัย แสดงให้เห็นถึงความห่วงใยของอาจารย์ต่อผู้สำเร็จการศึกษาระดับสูงในการทำงานและมีอาชีพ

          ผู้เขียนตระหนักดีกว่า สิ่งที่ผู้เขียนนำมากล่าวข้างต้นเป็นเรื่องเล็กน้อยเมื่อเทียบกับผลงานด้านเศรษฐกิจของท่าน แต่การที่ได้ผู้ใหญ่ซึ่งเป็นที่ยอมรับในผลงานและความซื่อสัตย์สุจริตอย่างอาจารย์ป๋วยเข้ามาช่วยในงานที่ผู้ใหญ่ในวงราชการทั้งหลายยังไม่เข้าใจและไม่สนใจ มีความหมายต่อการพัฒนานด้านแรงงานมาก

          อาจารย์ป๋วยโดยชาติตระกูลเป็นคนชั้นกลาง มีญาติมิตรเป็นนักธุรกิจ นักการธนาคาร แต่โดยจิตใจและการกระทำเป็นผู้ใหญ่ในวงราชการไม่กี่คนที่มีความรัก สนใจเห็นอกเห็นใจผู้ด้อยทางเศรษฐกิจอย่างจริงจัง

          อาจารย์ป๋วยมีลูกศิษย์ลูกหาเต็มบ้านเต็มเมือง ผู้เขียนไม่มีโชคดีได้เป็นลูกศิษย์ของท่าน แต่ในช่วง 20 ปีที่ผ่านไม่รู้จักและร่วมงานกับท่าน เป็นประสบการณ์ที่มีค่ายิ่งในชีวิตและมีอิทธิพลต่อการทำงานของผู้เขียนตลอดมา ไม่มีความภาคภูมิใจครั้งใดจะมากเท่าเมื่ออาจารย์ป๋วยได้ขอให้ผู้เขียนรับสมัครเป็นอธิการบดีธรรมศาสตร์ในปี 2517 โดยท่านจะถอนตัว ทั้ง ๆ ที่รู้ฐานะตนเองว่าไม่เหมาะสมก็ไม่อาจปฏิเสธเกียรติยศอันยิ่งใหญ่ได้ จึงได้ตอบตกลงใจเข้าสมัคร แต่ในที่สุดก็ต้องแข่งขันกับอาจารย์ป๋วยเอง (ด้วยเหตุผลบางประการอาจารย์ป่วยในที่สุดก็ยอมลงรับเลือก)

          ผู้เขียนไม่ได้มีความรู้สึกอะไรในการไม่ได้รับเลือกในครั้งนั้น แต่ที่เสียใจมากก็คือ หากพอที่จะทราบได้ถึงเหตุการณ์ 6 ตุลาคม ผู้เขียนก็จะขอเข้ารับตำแหน่งแทน เพราะอาจารย์ป๋วยมีค่าต่อบ้านเมืองเรามากนัก การที่ท่านต้องล้มป่วยและไปพำนักอยู่ต่างประเทศก็เป็นการสูญเสียครั้งสำคัญยิ่ง ในขณะที่บรรดาลูกศิษย์และญาติมิตรร่วมรำลึกถึงอาจารย์ป๋วยในโอกาสวันคล้ายวันเกิดของท่าน ผู้เขียนเชื่อว่าสิ่งที่จะทำให้ท่านมีความสุขมากที่สุด อยู่ที่พวกเราทั้งหลายจะได้ทบทวนดูว่าแต่ละท่านได้ทำหน้าที่ของตนอย่าถูกต้องและเต็มที่ในช่วงปีที่ผ่านมาแค่ไหน เพียงไร


อ่าน 91 ส่งต่อให้เพื่อน Pintting



 
 
 
   รำลึก...ชีวิตการงาน ศาสตราจารย์นิคม จันทรวิทุร 
   บรรณานุกรมผลงาน 
   รำลึกถึงปรีดี และการปฎิวัติที่แท้จริง  
   อาจารย์ปรีดี พนมยงค์ กับงานแรงงานของประเทศไทย  
    อาจารย์ป๋วย ผู้ใหญ่ที่มีน้ำใจต่อผู้ใช้แรงงาน  
    อาจารย์ผู้สร้างระบอบประชาธิปไตยของประชาชน เพื่อประชาชน โดยประชาชน  
    ระดมกำลังสติปัญญาช่วยแก้ปัญหารัฐวิสาหกิจ 
    ภาระความรับผิดชอบ ความถูกต้องของคณะกรรมการค่าจ้าง  
   กรรมการค่าจ้าง-ภารกิจที่ยังไม่เสร็จ 
    ญี่ปุ่นในยุค เครื่องจักรและหุ่นยนต์  
   คำพิพากษาประวัติศาสตร์ 
ดูทั้งหมด >>
 
 
 
 
หน้าหลัก | ข่าวสารและกิจกรรม | วัตถุประสงค์ | นโยบาย | คณะกรรมการ | รูปภาพ | สมุดเยี่ยมชม | ติดต่อมูลนิธิ
Copyright 2009 www.nikonfoundation.org All rights reserved.
ข้อมูลภายใต้การดูแลของ มูลนิธินิคมจันทรวิทุร   Tel : 081-6134792   E-mail : octnet74@gmail.com